In 1973 bracht de Bredase muzikant Eddy van der Meer de Walcheren zijn elpee Surprieze uit. Hij zag het als het begin van zijn levenswerk. Maar een ongeëvenaard verkoopsucces werd het niet. Gedesillusioneerd gooide hij de stapels onverkocht gebleven exemplaren bij Scheveningen het zeewater in. In 2002 verscheen een heruitgave. De originele elpee behoort tot de meest gezochte collectors items uit de Nederlandse muziek-historie.
door Henk Postma
Hij speelde op een gitaar met slechts drie snaren. Maar als hij er echo op zette, en erbij zong, dan was het alsof je een hele band uit de speaker hoorde knallen. Eddy van der Meer de Walcheren behoorde destijds in Breda tot een kleine progressieve muziek scene die liet zich inspireren door de klanken van de oervolkeren en de ‘vibraties uit de kosmos’. Ze mengden die invloeden met blues en improvisatie, en overschreden daarmee vrijmoedig de grenzen van rock, pop en jazz. Ik ging graag met hen om, schreef er stukjes over in de krant, en maakte van hun bezigheden af en toe foto’s, waarvan ik er onder dit verhaal een aantal laat zien.
Eddy van der Meer de Walcheren bracht zijn album uit in eigen beheer. Dat was voor die tijd vrij uniek. Hij stak er zijn hele hebben en houden in. Het kostte hem twintig maanden sparen alvorens hij er de benodigde tweeduizend gulden voor bij elkaar had. ,,Zeer oude klanken en heel nieuwe geluiden”, meldt de hoes, met daarbij ook nog ergens de waarschuwing dat sommige nummers, alhoewel voortkomend uit de authenticiteit van de natuur ‘niet direct te pruimen zijn’.
De liefhebbers denken daar tegenwoordig anders over. Mits nog in redelijk goede conditie tellen die voor die plaat al gauw zo’n drie- tot vierhonderd euro neer. Maar bij verschijning, in 1973 was dat album aanzienlijk minder geliefd.
Vernietigend oordeel
De eerste recensie, gepubliceerd in het tijdschrift Aloha, velde een vernietigend oordeel. Andere media waren positiever. Maar een half jaar na de release was nog niet de helft van de 500 platen verkocht, ook al had je er al een voor een tientje. Gedesillusioneerd haalde Eddy van der Meer de Walcheren de overgebleven stapels uit zijn voorraadkast, stapte op de fiets, en reed er 200 kilometer mee naar Scheveningen, om ze daar vanaf de Pier in zee te werpen. Althans dat wil een artikel dat op internet zwerft, ons doen geloven.
Van één van zijn muzikale vrienden van destijds hoorde ik een ander verhaal: Eddy woonde destijds voor korte duur in Scheveningen, en wierp de elpees daar in de Vissershaven. Inmiddels behoort de originele Surprieze elpee tot de meest gezochte collectors items van de Nederlandse muziek. Kenners spreken wel over één van de vroegste, en meest originele mengvormen van psychedelische blues, pop, volksmuziek en improvisatie.
Zelf schreef Eddy van der Meer destijds op de hoes: ,,Ik hoop dat op deze elpee twee uitersten, oermuziek en het experiment, elkaar vinden.” Wie de originele elpee in huis wil hebben, en geen vier- tot vijfhonderd euro over heeft voor een tweedehands exemplaar, kan op zoek naar een heruitgave die in 2002, na dertig jaar van toenemende interesse, door Grey Past Records in beperkte oplage op de markt werd gebracht. Doorgaans tel je daar dan twee tot vier tientjes voor neer. Kosteloos luisteren kan ook. Een aantal van de tracks zijn door fans op Youtube gepubliceerd.
Eddy van der Meer de Walcheren had de zeven, soms vrij lange nummers op de elpee zelf gecomponeerd, gearrangeerd en gespeeld met gitaar, mondharmonica, zang en wat echo. Op een aantal nummers zijn ook improvisaties te horen van muzikale geestverwanten uit de Bredase muziekscene: Jacques van Poppel (o.a. uit de lokale band Slack Gang) op viool, Adrie Heeren (The Green Eye, Blue Sound en White Heat) op percussie, en de aangewaaide Fransman Périg Mahet op bombarde, fluit en andere blaasinstrumenten.
Toongenerators
Van die drie zou Adrie Heeren, opererend onder aliassen als Paul Taylor en Frank Marshall, nog lange tijd extravagant aan de weg blijven timmeren als drummer, geluidenmenger, danser, fakir en pantomimespeler. Hij maakte veelvuldig gebruik van speciaal voor hem gebouwde toongenerators, een vroeg soort moog-synthesizer. Ik ontmoette en fotografeerde hem destijds voor het eerst in de Machinefabriek Breda, waar hij met zijn muzikale vrienden geluidsopnamen maakte in de productiehal, met de daar gefabriceerde ijzeren ketels als reusachtige resonantievaten.
Met zijn tweemansformatie Blue Sound won Adrie Heere in 1974 het concours van het prestigieuze festival Jazz Bilzen. De jury roemde de manier waarop hij zijn niet altijd even toegankelijke muziek – bij deze gelegenheid uitgevoerd met de violist Jacques van Poppel – had verlevendigd met pantomime acts. Een jaar later keerde hij terug naar Bilzen, nu met de Oosterhoutse drummer en accordeonist Karel Vermeijs, alias Carlo Vrassy. Dat verliep toen wat minder succesvol. Een helper voorkwam met een snelle sprong dat hij bij het ontsteken van begeleidend vuurwerk zijn snor verloor, en bij één van de fakir acts zetten de voorste gelederen van het publiek het op een rennen toen Adrie Heeren een aantal vervaarlijk blinkende messen tevoorschijn haalde.
In maart 1984 organiseerde Heeren in het Goese podium ’t Beest, samen met plaatselijk kunstenaar Reinier de Muynck een evenement om het begin van de lente te vieren: de Donderrite. Zijn muzikale compagnon Karel Vermeijs verzorgde daarbij twaalf uur lang onafgebroken het drumwerk, hetgeen als wereldrecord de boeken schijnt te zijn ingegaan. Ikzelf contracteerde Adrie Heeren ooit, december 1977, voor een even verstrooiend als verstorend dubbelconcert met de Hulster muziektroubadour-goochelaar Arthur Wouters in het destijds wijd en zijd bekend staande uitgaansetablissement ’t Laantje in Kloosterzande.
Surprise
Tot slot keren we nog even terug naar Eddy van der Meer de Walcheren. Zijn broer Hugo manifesteerde zich bij optredens van Blue Sound een tijdlang als performend dichter, onder meer in het Haagse Paard van Troje. Kort daarna verscheen van zijn hand, onder het pseudoniem Hugo Haud een eerste gedichtenbundel, getiteld ‘Er zit een vlinder op je mond’. ,,Daarin”, aldus de dichter zelf, ,,wordt niet veel gezegd, maar wel veel gesuggereerd.” De Zeeuwse dagboekenschrijver en recensent Hans Warren schreef er enthousiast een stukje over.
Zelf formeerde Eddy van der Meer de Walcheren destijds ook nog de band Surprise, met daarin Hans de Vos (bas), Roel Bisschop (slagwerk), Kees van Veldhuizen (orgel) en natuurlijk ook hijzelf. Hun doel: ‘klanken zoeken en die gebruiken op een jazz-achtig ritme’. Om in de juiste stemming te geraken en het publiek mee te krijgen moest ieder optreden beginnen met een paar strakke blues nummers. Een concept dat ook al aan de elpee ten grondslag lag.
Maar ook die geschiedenis eindigt wanneer Eddy van der Meer de Walcheren zijn elpee Surprieze gedesillusioneerd een zeemansgraf bezorgt, zich niet realiserend dat daaruit een collectors item uit zou worden geboren. Het originele album behoort tot het weinige zwarte goud dat in mijn eigen vrijwel leeg geraakte platenkast nu al langer dan een halve eeuw is blijven schitteren, even gloedvol als de eerste twee, aanvankelijk ook al zo verguisde elpees, waarmee een aantal jaren eerder al The Velvet Underground baanbrekend muziekgeschiedenis schreef.
Naschrift
Enkele jaren nadat Eddy van der Meer zijn vroege levenswerk vaarwel zegt, blijkt hij in Utrecht te wonen. Hij doet vrijwilligerswerk in een bluesclub, en maakt enige jaren deel uit van de band Blues Excuse (1978/1980). Omstreeks die jaren reist hij ook nog een tijdlang heen en weer naar een boerderijstudio in het Belgische Meerle, waar hij met geluidstechnicus Hans Meier nooit uitgebrachte opnamen maakt met enkele oude muziekvrienden uit Breda.
Tegenwoordig woont hij in Zeist, in een zelfverkozen sfeer van anonimiteit. Recentelijk laat hij zo nu en dan van zich horen op de Engelstalige website op de website ‘It’s Psychedelic Baby Magazine’ waar hij niet eerder uitgebracht opnames dropt van verloren gewaande muziek uit zijn vroege jaren (Slack Gang en Blues Excuse). Zie daarvoor de link onder aan dit artikel.
Its Psychedelic Baby Magazine
Interessante informatie en meer foto’s vindt je ook op de website ‘It’s Psychedelic Baby Magazine’. Daar vindt je ook een door Eddy van der Meer geschreven terugblik op die tijd:
En verloren gewaande muziek van Slack Gang:
https://www.psychedelicbabymag.com/2022/10/slack-gang-lost-recording.html
